در صورتى كه مانند شهر ارم در تمام شهرهاى جهان به آن استحكام و عظمت و نعمت و زيبائى نبود . و همچنين بر قوم ثمود كه تخته‌هاى سنگ را از بيابان مىآوردند و با آن كاخها مىساختند چه كرد ؟ و نيز با فرعون كه داراى قدرت و سپاه نيرومند بود چه كرد ؟ ! براى اينكه آنان كسانى بودند كه در روى زمين و در شهرها طغيان كردند و ستم نمودند ؛ و فساد و خرابى و فتنه را زياد كردند ؛ تا آنكه خداوند به قهر آمد و با تازيانه عذاب پيوسته و پى در پى نقمت و سَخَطِ خود را بر آنها فرو ريخت ، چون اى پيامبر البتّه پروردگار تو در كمين ستمكاران است . » در اين آيه نيز خداوند را در راه و كمين اهل طغيان قرار داده است ؛ و معلوم است كه طغيان ، افراط در ظلم و استكبار است . و مثل آيه : إِنَّ جَهَنَّمَ كانَتْ مِرْصاداً * لِلطَّاغِينَ مَآباً . « 1 » « حقّاً كه دوزخ كمينگاهى است براى كسانى كه اهل طغيان و ظلم هستند ؛ و مرجع و محلّ آنان است . » بارى ، ظلم عبارت از تجاوز و تعدّى و يا تفريط و كوتاهى است دربارهء مردم ؛ و يا دربارهء نفس و يا دربارهء خدا . ظلم دربارهء مردم ، اجحاف به حقوق آنان ، و تعدّى و تجاوز به اموال و اعراض و نواميس و نفوس و ايمان آنان است ، و يا كوتاهى و تفريط نسبت به آنان ، مثل ندادن سهم فقراء و مستمندان و عدم رسيدگى به ضعيفان و يتيمان و مسكينان و درماندگان ، و بهرمند ننمودن آنان از معارف اسلام و قرآن و از تعليم و تربيت آنها از آداب دينيّه و سنن

--> ( 1 ) آيه 21 و 22 از سوره 78 نبأ